Filmy podobne

czwartek, 20.02 20:00
piątek, 21.02 20:00
piątek, 21.02 21:00
sobota, 22.02 01:05
sobota, 22.02 02:00
-
-

Nauka i technika

Samoloty serii X

X Planes

film dokumentalny, USA, 22 / 5 x 44 min.

Seria o eksperymentalnych samolotach, które przyczyniły się do rozwoju lotnictwa.

Odcinek 1 opowiada o pierwszych, zakończonych sukcesem próbach przełamania bariery dźwięku. Autorzy serii odwiedzili amerykańską bazę Edwards Air Force Base, w której powstały i odbywały loty próbne samoloty eksperymentalne.

Odcinek 2. Historia samolotu Bell X-1, pierwszego, któremu udało się przekroczyć barierę dźwięku. Miało to miejsce 14 października 1947 roku. Za sterami samolotu zasiadł kapitan Chuck Yeager. Udało mu się polecieć z prędkością 1 078 km/godz. (czyli ponad jednego Macha), na wysokości ponad 12 800 m. Przekroczenie magicznej bariery dźwięku stanowiło pierwszy krok w kierunku podboju kosmosu.
Następnie twórcy opowiadają, jak niedługo po zakończeniu II wojny światowej Stany Zjednoczone rozpoczęły pracę nad konstrukcją samolotu przystosowanego do lotów z prędkością ponaddźwiękową. Tego zadania podjęła się grupa Bell Aircraft Corporation. Pierwsze tego typu samoloty nosiły nazwę XS-1. Próbne loty rozpoczęły się w lotniczej bazie Pinecastle na Florydzie na początku 1946 roku. W październiku 1947 roku model X-1 osiągnął prędkość 1,46 Macha (1 555 km/godz.). Pomiędzy rokiem 1949 a 1950 korporacja Bell skonstruowała jeszcze dwa prototypy: X-1A i X01B. 16 grudnia 1953 roku X-1A osiągnął prędkość 2,5 Macha (2 660 km/godz.) wznosząc się na wysokość 27 340 m.

Odcinek 3. Począwszy od roku 1952 samolot Bell X-2 poddawany był testom przy prędkości trzykrotnie przekraczającej prędkość dźwięku. W takich warunkach metal, z którego zbudowana jest większość samolotów, spaliłby się. Niezależnie od tego, tak wysoka prędkość jest również niebezpieczna dla zdrowia pilotów. Kilku z nich nie przeżyło prób jej osiągania.
W drugiej części twórcy opowiadają o dwóch modelach samolotów eksperymentalnych. Pierwszy z nich, Douglas X3 został poddany testom w październiku 1952 roku. Maszyna osiągnęła wówczas prędkość 1 136 km/ godz. W lipcu 1949 roku wypróbowano samolot o nazwie Northtrop X4 Bantam. Przekroczył on wtedy prędkość 1 030 km/godz. Autorzy filmu przedstawiają wywiad przeprowadzony z pierwszym pilotem tej maszyny.

Odcinek 4. Bell X5 był pierwszym amerykańskim samolotem eksperymentalnym, w którym podczas lotu z dużą prędkością można było regulować kąt ustawienia skrzydeł. Maszyna, której prototypem był samolot Messerschmitt P.1101 (przejęty przez amerykańskie wojska w 1945 roku), była poddawana testom od czerwca 1951 do października 1955 roku. Jej skrzydła mogły zmieniać swoje ustawienie dzięki specjalnym szynom, na których się przesuwały. Rozpiętość kąta wahała się od 20° do 60°. Innowacje techniczne zastosowane w samolotach Bell X5 zostały wykorzystane przy produkcji maszyn F-11 i F-14.
Odcinek opowiada też o badaniach nad pionowym lądowaniem i startem samolotów eksperymentalnych Ryan X-13 oraz Bell X-14. Pierwszy z nich był poddawany testom między rokiem 1955 a 1959, drugi natomiast odbył swój pierwszy lot w 1957 roku.

Odcinek piąty serii mówi o eksperymentalnych samolotach przystosowywanych do transportu i zrzucania pocisków nuklearnych: Convair X-6 (testy: wrzesień 1955 - maj 1957) i Navaho X-10 (testy: październik 1955 - wrzesień 1958). Odcinek przedstawia także historię North American X-15, samolotu eksperymentalnego, testowanego w latach 1959-68, który odegrał ważną rolę w podboju przestrzeni powietrznej, bijąc rekordy prędkości.

Odcinek 6. Do rozwoju amerykańskiej astronautyki przyczyniły się testy na samolotach X-15, latających na bardzo dużych wysokościach. Jednocześnie sprawdzano wytrzymałość kombinezonów pilotów na wysoką temperaturę. Trzeci model X-15, wzniósł się 90 tysięcy metrów ponad ziemią i osiągnął prędkość 7 200 km/godz. (czyli 6 Machów). W 1992 roku X-15 uważany był za najszybszy samolot świata. Twórcy przedstawiają również samolot Grumman X-29 - pierwszy wyposażony w cztery skrzydła, który przekroczył barierę dźwięku. Jego pierwszy lot odbył się w 1984 roku w amerykańskiej bazie lotniczej Edwards. Po siedmiu latach eksploatacji X-29 został wycofany z użycia.

Odcinek 7. Od 1962 do 1970 roku Stany Zjednoczone konstruowały małe samoloty nie posiadające skrzydeł, które kształtem przypominały statki kosmiczne. Odcinek mówi też o próbach dokonywanych na samolotach typu X-24 i X-24B stanowiących część programu, którego celem było wysłanie w przestworza statków sterowanych przez pilotów. Zaowocowały one powstaniem amerykańskiego statku kosmicznego.


CZYTAJ BLOGI PLANETE+

Najbliższe emisje

Reklama