Galeria

  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia
  • Dzika Polska. Lasy pełne życia

 

Dzika Polska. Lasy pełne życia

Dzika Polska. Lasy pełne życia Dzika Polska. Lasy pełne życia Dzika Polska. Lasy pełne życia Dorota Adamkiewicz, Joanna Łęska Polska 2007

reżyser: Dorota Adamkiewicz, Joanna Łęska

film dokumentalny, Polska, 2007, 10x25 min.

Seria dokumentalna o polskich lasach, które pod względem przyrodniczego bogactwa mogą konkurować z parkami narodowymi i rezerwatami. Rośliny i zwierzęta są tu przewodnikami, wprowadzającymi widza w arkana wiedzy leśnej.

ODCINEK 1. Mało kto wie, co to pilch. Orzesznica, popielica lub koszatka - te ni to wiewiórki, ni myszy to najbardziej tajemnicze i skryte ssaki, jakie zamieszkują polskie lasy. Na świecie ich badaniem zajmuje się... 12 specjalistów. Dr Mirosław Jurczyszyn obecnie prowadzi największy eksperyment - reintrodukcję popielic do Puszczy Bukowej. W roku 2003 wpuszczono pierwszych 25 osobników, w kolejnych latach następnych 20-30. Początek eksperymentu jest udany - wiele zwierząt w nowym miejscu radzi sobie bardzo dobrze. Ze snu zimowego popielice budzą się bardzo późno - w maju lub na początku czerwca. Po długim okresie żerowania samice rodzą raz do roku, w sierpniu do 11 młodych. Młode przychodzą na świat nagie i ślepe, ważą 1-2 gramy. Popielice gniazda zakładają w dziuplach, rzadziej na strychach śródleśnych lub przyleśnych budynków. Późnym latem lub wczesną jesienią zapadają w sen zimowy. Wówczas schodzą z drzew na ziemie i zakopują się na głębokość 30-50 cm. Zimuje najczęściej jeden osobnik, rzadziej kilka (samica z potomstwem). Hibernują zwinięte w kłębek, przykryte ogonkami.

ODCINEK 2. W marcu i kwietniu bociany czarne przylatują parami na tereny gniazdowe. W czasie wiosennych toków wyrzucają energicznie głowy w górę i w dół, na prawo i lewo. Odbywają przy tym charakterystyczny taniec, krążąc wokół siebie i strosząc białe pióra na ogonach. W Puszczy Kozienickiej, na jednym z obszarów Natura 2000, jest kilka gniazd bociana czarnego. Ten, w przeciwieństwie do swego biologicznego kuzyna, bociana białego, nie zbliżył się do człowieka i swą siedzibę lokuje w mało dostępnych lasach. Jego gniazdo to duży stos gałęzi, który wymaga solidnego, rozgałęzionego drzewa jako pewnej podpory. W dzisiejszych, zagospodarowanych lasach o takie niełatwo, gdyż latami sadzono drzewa proste, o nie rozgałęzionych strzałach. Obecność tych rzadkich bocianów zapewnia ochronę drzewom rozbudowanym, starym, pomnikowym. Ponadto bocian czarny, jako ptak prawie wyłącznie rybożerny, żyje tylko w lasach obfitujących w strugi i mokradła, więc na danym obszarze dba się o małą retencję.

ODCINEK 3. Niedźwiedź jest pod uważną obserwacją badaczy. Przebywa w trudno dostępnych ostojach lasów regla dolnego, ale w okresie aktywności wędruje. To najpotężniejszy czworonogi drapieżca polskich lasów. Z roku na rok niedźwiedzie śpią coraz krócej, bywa, że w ogóle nie zapadają w zimowy sen. Czy powodem jest zmieniający się gwałtownie klimat, czy wpływ na bezsenność ma również pożywienie? To jedno z głównych pytań, na które starają się odpowiedzieć naukowcy z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Penetrują bieszczadzkie lasy i zbierają materiał badawczy, m.in. odchody niedźwiedzi i sierść.

ODCINEK 4. Nietoperze, nazywane po łacinie Chiroptera, czyli rękoskrzydłe, to zwierzęta niezwykłe z wielu powodów. Są jedynymi aktywnie latającymi ssakami. Na całym świecie występują w ogromnej liczbie ponad 1100 gatunków, przystosowanych do różnorodnych środowisk i rodzajów pokarmu. Większość z nich poluje nocą i wykrywa swoje ofiary nie wzrokiem ale słuchem, za pomocą echolokacji. Skryty, nocny tryb życia nietoperzy sprawia, że badania nad tą grupą ssaków są bardzo trudne. Późnym latem i jesienią obserwuje się wzmożoną aktywność nietoperzy w pobliżu otworów jaskiń. Rola rojenia nietoperzy w takich miejscach nie jest do końca jasna. Sugeruje się związek z zachowaniami godowymi, przekazywaniem przez dorosłe osobniki młodym informacji o rozmieszczeniu kryjówek zimowych i wykorzystaniem jaskiń jako schronień tymczasowych.

ODCINEK 5. Borsuk to pospolity przedstawiciel żyjących u nas ssaków łasicowatych. Pospolity, ale niewidoczny, bo dzień spędzający w głębokich, rozgałęzionych tunelach nor, a na żer wyruszający dopiero po zmierzchu. Borsuk ma opinię czyściocha. Wytoczywszy się z nory, zdąża przede wszystkim do latryny - niewielkiego dołka, w którym składa odchody. Czysto jest także we wnętrzu jego domostwa. Podobno borsuki dokonują nawet... wietrzenia pościeli, czyli ściółki. Wyciągają ja powierzchnię, a potem chowają z powrotem. Do wnętrza borsuczej podziemnej rezydencji prowadzą otwory zwane oknami, zapewniające dobre napowietrzenie w norze, która ma wiele rozgałęzień, a łączna długość korytarzy może sięgnąć kilkunastu metrów. Lato to czas godów. Młode przyjdą na świat dopiero około kwietnia lub maja następnego roku. Zimą borsuki nie hibernują, w czasie drzemki temperatura ich ciał tylko nieznacznie spada. Właśnie, to raczej drzemka niż sen, często przerywana w cieplejsze dni zimy.

ODCINEK 6. Zobaczyć siedzącego zimorodka to nie lada sztuka. Pomimo jaskrawego, błękitnego upierzenia nie jest go łatwo wypatrzeć. Gdy się już to uda, okazuje się, że zimorodek zobaczył nas wcześniej i właśnie spłoszony odlatuje. To jeden z najpiękniejszych polskich ptaków. Wierzch skrzydeł, plecy i głowę ma intensywnie niebieskie, miejscami aż turkusowe, brzuch i podogonie rdzawoczerwone. Jest wielkości wróbla, ale za to jego potężny dziób jest długości takiej jak cała głowa. Łowi nim małe rybki, które są jego głównym pokarmem. Dziób ten służy mu także do kopania gniazda. Zakłada je w norze, którą sam wykopuje w urwistym brzegu rzeki. Tam na końcu ponad metrowego korytarza, w komorze lęgowej składa aż 6-7 białych jaj. Młode ptaki wykluwają się właśnie w ziemi.

ODCINEK 7.Ten odcinek poświęcony jest dorobkowi artystycznemu Artura Tabora i jego związkowi z przyrodą lasu. Specjalizował się w fotografowaniu i filmowaniu zwierząt w ich naturalnym środowisku, szczególnie ptaków. Na podglądaniu przyrody spędzał kilka miesięcy w roku, budując specjalne ukrycia w koronach drzew, wśród wodnych szuwarów lub wkopując się w ziemię. Od 1998 roku zajmował się realizacją filmów o tematyce przyrodniczej. W 2001 roku powstał film "Podlaski Przełom Bugu", który w 2002 roku zdobył I nagrodę na ogólnopolskim przeglądzie filmów o tematyce ekologicznej w Przysieku koło Torunia. W 2002 roku zakończył kolejne dwa: "Nadbużański Park Krajobrazowy" oraz "Góry Stołowe", w 2003 roku "Dolinę Krasnej" i "W Obronie Rzeki", a w 2004 roku "W Krainie Jodły, Buka i Tarpana" oraz "Małopolski Przełom Wisły".

ODCINEK 8. Jeżeli glon nie może się obejść bez grzyba, a grzyb bez glonu - powstaje coś, co jest nazywane porostem. Zaś ich współistnienie, oparte po trosze na współpracy, po trosze na pasożytnictwie, uczeni elegancko nazywają symbiozą. Często nie docenia się znaczenia porostów w funkcjonowaniu ekosystemów. Poprzez zdolność pochłaniania przez plechy dużych ilości wody z mgły, rosy i innych opadów atmosferycznych regulują wilgotność środowiska, w istotny sposób kształtując jego mikroklimat. Porosty nadrzewne występujące na terenie leśnym o powierzchni 1 hektara są w stanie zatrzymać nawet do kilkuset litrów wody. Wytwarzane przez porosty niektóre "kwasy porostowe" mają dodatni wpływ na rozwój mikroflory glebowej, wpływając pośrednio na tworzenie się próchnicy i kiełkowanie nasion. Związki chemiczne, wytwarzane przez porosty epifityczne chronią drzewa przed infekcjami grzybowymi. Porosty są też ważnym elementem życia wielu gatunków bezkręgowców, dają im schronienie oraz stanowią dla nich źródło pożywienia. Szacuje się, że około 300-400 gatunków zwierząt bezkręgowych zależnych jest od porostów.

ODCINEK 9. Na przełomie lata i jesieni las rozbrzmiewa rykami podnieconych byków, samców jeleni, które zatraciły się w miłosnych umizgach. W powietrzu unosi się piżmowy zapach jeleniego potu. Wystarczy jedna łania, by rozpętało się szaleństwo prokreacji. Czasem dochodzi do walk między samcami. Gdy w głębi lasu słychać ryk przerywający ciszę, oznacza to, że organista, byk rozpoczynający rykowisko, odegrał swój rytualny hejnał. Po chwili ze wszystkich stron słychać odpowiedzi. Po potędze ryku, po sposobie wydobywanych z gardzieli byków dźwięków można wywnioskować, że gody sięgnęły szczytu. Po wschodzie słońca widać już tylko łanie spokojne skubiące trawę. Nieopodal nich, w zagłębieniu terenu leży jeleń byk o pięknym, obustronnie koronnym porożu. Leży na prawym boku i dziwnie podpiera się żuchwą o kępę wyschniętej trawy.

ODCINEK 10. Około 200 sztuk liczy grupa bieszczadzkich żubrów z linii kaukaskiej. To największa na świecie populacja żubra górskiego - efekt procesu przywracania naturze tego podgatunku żubra i pracy prowadzonej w Bieszczadach przez polskich leśników oraz naukowców od ponad 40 lat. To jednak nie koniec planów. Polscy zoolodzy wspólnie z naukowcami z Ukrainy, Rumunii i ze Słowacji chcą przywrócić populację żubra wzdłuż całego łuku Karpat. Żubr górski (kaukaski) to jeden z dwóch, obok żubra nizinnego (białowieskiego), podgatunków żubra europejskiego. Ostatni dziko żyjący osobnik należący do podgatunku żubra górskiego zginął w 1927 roku na Kaukazie. Linia przetrwała dzięki samcowi wywiezionemu w 1908 roku do Niemiec, do prywatnego zwierzyńca w Boitzenburgu. Były dwa powody, dla których rozpoczęto przywracanie żubrów w Bieszczadach. Pierwszy miał wymiar naukowy - rozdzielenie linii posiadającej domieszkę krwi żubrów kaukaskich od czystej linii białowieskiej. Drugi był bardziej prozaiczny - żubry należały do ulubionych obiektów polowań peerelowskich notabli.

Najbliższe emisje

Reklama