Polska
stolica - Warszawa
powierzchnia - ok. 313.000 km2
ludność - ok. 39 mln
język urzędowy - polski
waluta - złoty
Centralne położenie Polski w Europie przez wieki było zarówno czynnikiem stymulującym rozwój kraju, jak i źródłem niezliczonych wojen i konfliktów. Od czasu powstania państwa polskiego w X wieku jego granice zmieniały się wielokrotnie. Okres największej potęgi terytorialnej kraju przypada na czasy Rzeczpospolitej Obojga Narodów, powstałej po zawarciu przez Polskę unii (1569 r.) z Wielkim Księstwem Litewskim. Na początku XVII w. obszar federacyjnego państwa sięgał miliona km?. W 1795 r. Rzeczpospolita utraciła niepodległość i została podzielona między potężnych sąsiadów (Rosję, Niemcy i Austrię). Polska odzyskała suwerenność w 1918 roku, a jej obecne granice wyznaczono po II wojnie światowej, na konferencji poczdamskiej.
Polska to kraj zróżnicowany krajobrazowo i przyrodniczo. Północną granicę wyznacza Morze Bałtyckie, na południu rozciągają się góry (Karpaty, Sudety), a na północnym wschodzie Mazury, kraina jezior i lasów.
Polska należy do krajów, które najwcześniej podjęły działania mające na celu ochronę przyrody. W 1868 r. wydano akt prawny (pierwszy tego typu na świecie) obejmujący ochroną tatrzańskie zwierzęta - kozicę i świstaka. W okresie międzywojennym uchwalono ustawę o ochronie przyrody. Obecnie, mimo znacznego zanieczyszczenia środowiska, zasoby przyrodnicze Polski są nadal bogate, a w wielu przypadkach unikatowe (Puszcza Białowieska). Ponad 30% powierzchni kraju objęto różnymi formami ochrony przyrody. W Polsce jest blisko 1400 rezerwatów, ponad 20 parków narodowych i 120 krajobrazowych. Spośród 9 rezerwatów biosfery UNESCO najbardziej znane to Białowieski, Tatrzański, Słowiński i Kampinoski.
Tradycyjnymi polskimi daniami są: bigos, rosół, barszcz, czernina, flaki, pierogi, kluski kładzione i rozmaite potrawy mięsne.
INFORMACJE GEOGRAFICZNE
Polska leży w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją (obwodem kaliningradzkim) Polska jest krajem nizinnym, pasma górskie występują na południu. Są to Karpaty (Tatry, Beskidy i Bieszczady) i Sudety. Najwyższym punktem są Rysy w Tatrach Wysokich (2499 m). Główne rzeki to Wisła, Odra i Warta. W Polsce jest ponad 9 tysięcy jezior, skupionych głównie na Pojezierzu Mazurskim, Pomorskim, Wielkopolskim i Lubuskim. Nad Biebrzą i Narwią ciągną się rozległe bagna i torfowiska.
INFORMACJE POLITYCZNE
Polska jest republiką z systemem parlamentarno-gabinetowym. Należy do Unii Europejskiej (2004), NATO i ONZ.
Po II wojnie światowej władzę w Polsce przejęli komuniści, a kraj znalazł się w sowieckiej strefie wpływów. Polska odrzuciła plan Marshalla, przystąpiła do RWPG i Układu Warszawskiego. Przełom lat 40. i 50. to okres nasilenia się stalinowskich represji. W 1952 r. proklamowano Polską Rzeczpospolitą Ludową (PRL).
Pod koniec lat 70. w kraju wybuchła fala strajków. Władze wyraziły zgodę na utworzenie niezależnych związków zawodowych. W 1980 r. zarejestrowano NSZZ ,,Solidarność", który przerodził się w masowy ruch społeczny żądający demokratyzacji kraju. Wzbudziło to niepokój komunistów. Władzę w PZPR przejęli wojskowi, premierem został gen. Wojciech Jaruzelski. 13 XII 1981 r. władze wprowadziły stan wojenny. Aresztowano wielu działaczy opozycyjnych. Były ofiary śmiertelne (kopalnia Wujek). Mimo zmasowanych represji rozwijała się działalność konspiracyjna. W 1983 r. zniesiono stan wojenny.
W 1988 r. masowe strajki, kryzys polityczny i gospodarczy oraz pierestrojka w ZSRR doprowadziły do rozmów władz z opozycją. W lutym 1989 r. rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu. 4 VI 1989 r. przeprowadzono wybory do sejmu i senatu. Powstał rząd koalicyjny zdominowany przez dotychczasową opozycję. Przywrócono symbole i nazwę państwa (orzeł w koronie, Rzeczpospolita Polska). W 1990 r. rozpoczęto program reform gospodarczych autorstwa Leszka Balcerowicza.
INFORMACJE GOSPODARCZE
Polska jest szybko rozwijającym się krajem uprzemysłowionym. Po przystąpieniu do UE stała się atrakcyjnym miejscem dla zagranicznych inwestorów. Głównymi partnerami handlowymi Polski są inne kraje UE i Rosja.
SŁAWNI LUDZIE
MIKOŁAJ KOPERNIK (1473-1543) wybitny astronom, matematyk, prawnik, ekonomista i lekarz. Twórca teorii heliocentrycznej, jeden z prekursorów nowożytnej nauki.
FRYDERYK CHOPIN (1810-1849) najwybitniejszy polski kompozytor, znakomity pianista. Współtwórca romantyzmu w muzyce.
MARIA SKŁODOWSKA-CURIE (1867-1934) wybitny naukowiec, współtwórczyni nauki o promieniotwórczości. Autorka pionierskich badań i prac z fizyki i chemii jądrowej. Dwukrotna laureatka Nagrody Nobla (1903 w dziedzinie fizyki, 1911 w dziedzinie chemii.) Wraz z mężem Piotrem Curie odkryła polon i rad.
JAN PAWEŁ II, Karol Józef Wojtyła (1920-2005) duchowny katolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, teolog i filozof. W latach 1978-2005 papież, swój pontyfikat oparł na dialogu i ekumenizmie. Pielgrzymował po całym świecie. Aktywnie przyczynił się do upadku bloku komunistycznego w Europie.
LECH WAŁĘSA (ur. 1943) działacz związkowy, polityk, członek komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej (1970), współzałożyciel i lider NSZZ ,,Solidarność", współtwórca porozumień Okrągłego Stołu, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1983) i prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (1990-1995).
ANDRZEJ WAJDA (ur. 1926) reżyser filmowy, współtwórca polskiej szkoły filmowej.
NA ANTENIE PLANETE+
22 maja, wtorek godz. 12:10
Raport z zatopionego miejsca
22 maja, wtorek godz. 17:05
Amisz
24 maja, czwartek godz. 17:15
Wiara, nadzieja, miłość
