Indie
stolica - Delhi (New Delhi)
powierzchnia - ok. 3.288.000 km2
ludność - ok. 1,1 mld
języki urzędowe - hindi, angielski oraz 17 języków regionalnych
waluta - rupia indyjska
Cywilizacja indyjska należy do najstarszych na świecie. Już w IV tysiącleciu p.n.e. w dolinie Indusu znane było rolnictwo, a w połowie III tys. p.n.e. istniała wysoko rozwinięta kultura miejska. Do rozkwitu miast przyczyniła się dalekosiężna wymiana handlowa (m.in. z Bliskim Wschodem), możliwa dzięki wykorzystaniu transportu kołowego i morskiego.
Od XV w. p.n.e. na teren Indii przybywały plemiona Ariów, które stopniowo opanowały doliny Indusu i Gangesu. Powstały liczne, rywalizujące ze sobą państewka. W czasach Ariów społeczeństwo podzieliło się na warny, czyli stany społeczne, wewnątrz których wyodrębniły się dźati (kasty hinduskie). Do dziś dominującą religią w Indiach jest hinduizm, wyznawany przez ponad 80% mieszkańców. Nadal też utrzymuje się tradycyjny podział na stany i kasty, segregujące wyznawców hinduizmu na blisko 10 tysięcy grup, odseparowanych od siebie systemem licznych zakazów (tabu). Blisko 15% ludności współczesnych Indii to pariasi (niedotykalni), czyli członkowie najniższej, najbiedniejszej grupy. Chociaż indyjska konstytucja zniosła podział na kasty, przemiany w społeczeństwie zachodzą powoli. Indie przekroczyły miliard mieszkańców i są drugim po Chinach najludniejszym krajem świata, zróżnicowanym pod względem etnicznym, językowym i religijnym. W użyciu znajduje się ponad 800 języków i dwa razy tyle dialektów.
Na przełomie VI i V w. p.n.e. na terenie północnych Indii działał Siddhartha Gautama (Budda), wędrowny kaznodzieja i nauczyciel, twórca buddyzmu. W VIII wieku, wraz z najazdami muzułmanów, w Indiach pojawił się islam.
W 1498 r. Vasco da Gama odkrył drogę morską do Indii. Jako pierwsi handel z Indiami opanowali Portugalczycy. Od połowy XVI w. wypierali ich Anglicy i Francuzi. W XVII w. forty i faktorie angielskie - Madras, Bombaj i Kalkuta, przekształciły się w duże miasta. Wieloletnia, zaciekła rywalizacja o Indie między Francją a Wielką Brytanią zakończyła się zwycięstwem tej ostatniej. Do połowy XIX w. Brytyjczycy opanowali 2/3 terytorium Indii, które stały się ich kolonią. W 1877 r. królowa Wiktoria została cesarzową Indii. W jej imieniu rządy sprawował wicekról.
INFORMACJE GEOGRAFICZNE
Indie leżą w południowej Azji, na Półwyspie Indyjskim, nad Morzem Arabskim i Zatoką Bengalską. Graniczą z Myanmarem (Birmą), Bangladeszem, Pakistanem, Chinami, Bhutanem, Nepalem i Afganistanem. Półwysep Indyjski składa się z trzech wielkich regionów: wyżyny Dekan, Niziny Hindustańskiej i Himalajów. Główne rzeki Indii to Ganges, Brahmaputra i Indus. Na przeważającym obszarze kraju panuje wilgotny, monsunowy klimat.
INFORMACJE POLITYCZNE
Wyzysk ekonomiczny kolonii przez Brytyjczyków budził opór Hindusów. Dochodziło do powstań i buntów, której były krwawo tłumione. Na początku XX wieku prężnie rozwijał się ruch na rzecz samodzielności Indii - Indyjski Kongres Narodowy (INC). Na jego czele stanął Mohandas Gandhi (Mahatma). Pod naciskiem frakcji lewicowej pod przewodnictwem Jawaharlala Nehru, INC wysunął postulat całkowitej niepodległości dla Indii. Przez wiele lat pertraktacje z Brytyjczykami nie przynosiły rezultatów. W 1942 r. INC wystąpił z żądaniem ,,opuśćcie Indie". Brytyjczycy aresztowali Gandhiego i Nehru, krwawo tłumili masowe protesty. W 1946 r. wybuchło powstanie zbrojne w Bombaju. Brytyjczycy musieli ustąpić. W 1947 r. dokonano podziału kolonii na dwa niepodległe państwa: hinduskie Indie i muzułmański Pakistan. Przeprowadzony pospiesznie podział stał się źródłem wieloletnich, momentami krwawych konfliktów między nowymi Indiami a Pakistanem. Konflikt ten tli się do dziś. Trzecia wojna indyjsko-pakistańska w 1971 roku doprowadziła do secesji Pakistanu Wschodniego i powstania Bangladeszu. Indie są demokratyczną republiką związkową. Na czele państwa stoi prezydent.
INFORMACJE GOSPODARCZE
Indie są krajem rozwijającym się. Podstawą gospodarki nadal jest tradycyjne, prymitywne rolnictwo. Jednak w ostatnich latach, dzięki tzw. zielonej rewolucji, do uprawy wprowadzono wysoko wydajne odmiany roślin żywieniowych (ryż, pszenica), co stopniowo poprawia sytuację. Indie są światową potęgą w produkcji herbaty, kawy, tytoniu i przypraw korzennych. Stopniowo wzrasta rola przemysłu. Indie mają duże złoża surowców mineralnych, m.in. węgla kamiennego, ropy naftowej, rud żelaza, miedzi, złota i miki. Wydobywa się tu także kamienie szlachetne. Długie tradycje ma włókiennictwo i przemysł spożywczy. Dzięki dużej liczbie wykształconych i znających angielski pracowników Indie stają się ważnym eksporterem usług informatycznych i wykwalifikowanej siły roboczej. Podstawowym problemem pozostaje szybko rosnąca liczba ludności. Szacuje się, że 25% mieszkańców Indii żyje w nędzy.
SŁAWNI LUDZIE
MOHANDAS GANDHI (1869-1948) lider indyjskiego ruchu narodowego, prawnik. Od 1919 r. przywódca Indyjskiego Kongresu Narodowego. Głosił potrzebę oporu wobec niesprawiedliwości i brytyjskich okupantów, ale bez stosowania przemocy (ahinsa). Początkowo zwolennik uzyskania samorządu, następnie pełnej niepodległości Indii. Absolutnie wierny wyznawanemu systemowi etycznemu, wielokrotnie więziony, zyskał przydomek Mahatma (,,wielki duchem"). Zamordowany przez hinduskiego fanatyka.
JAWAHARLAL NEHRU (1889-1964) polityk i działacz niepodległościowy, ojciec Indiry Gandhi. Od 1912 r. członek i wielokrotny przewodniczący Indyjskiego Kongresu Narodowego (IKN), więziony przez brytyjskie władze kolonialne. Pierwszy premier niepodległych Indii, sprawował tę funkcje aż do śmierci w 1964 r. Po zabójstwie Gandhiego w 1948 r. faktyczny przywódca kraju.
INDIRA GANDHI (1917-1984) polityk, córka Jawaharlala Nehru, matka Rajiva. Od 1938 r. członek Indyjskiego Kongresu Narodowego. W latach 1966-77 i 1980-84 premier Indii. Zwolenniczka silnej władzy centralnej i rozbudowy sektora państwowego w gospodarce. Zginęła z rąk separatystów sikhijskich.
SALMAN RUSHDIE (ur. 1947) pisarz angielski pochodzenia hinduskiego. Urodził się w Bombaju. Od 1961 r. mieszka i tworzy w Wielkiej Brytanii. Sławę przyniosła mu powieść ,,Szatańskie wersety". Fundamentaliści muzułmańscy uznali, że jest ona obrazą islamu i zaocznie skazali Rushdiego na karę śmierci. Od tego czasu pisarz żyje w ukryciu. Królowa Elżbieta II przyznała mu tytuł szlachecki.
NA ANTENIE PLANETE+
19 maja, sobota godz. 12:05
Polo w Indiach
20 maja, niedziela godz. 12:05
Salman Rushdie. Indie wyobrażone
20 maja, niedziela godz. 02:40
Odziani w przestwór
