Argentyna
stolica - Buenos Aires
powierzchnia - ok. 2.780.400 km2
ludność - ok. 40 mln
język urzędowy - hiszpański
waluta - peso argentyńskie
Argentyna jest ojczyzną tanga, powolnego, zmysłowego tańca towarzyskiego, który został spopularyzowany na początku XX wieku. Tango łączy elementy hiszpańskiego flamenco i gorących rytmów afrykańskich, które spotkały się na terenie Ameryki Południowej w epoce kolonialnej. Początkowo było tańcem miejskiej biedoty, wykonywanym w podrzędnych tawernach Buenos Aires. Z czasem przeniknęło do wyższych sfer, choć początkowo było krytykowane jako nieprzyzwoite i niemoralne. Z Argentyny trafiło do Stanów Zjednoczonych i Europy. Szybko podbiło serca Francuzów, którzy stworzyli jego własną odmianę - tango paryskie.
Założone w 1536 roku przez Hiszpanów Buenos Aires to jedno z największych miast Ameryki Południowej. Leży we wschodniej części kraju, nad Rio de La Plata. Zespół miejski Buenos Aires liczy kilkanaście milionów mieszkańców i należy do głównych ośrodków gospodarczych na kontynencie. Jest także ważnym centrum naukowym i kulturalnym, z licznymi zabytkami architektury sakralnej i świeckiej. Symbole miasta to: centralny plac Plaza de Mayo, reprezentacyjna ulica Avenida de Mayo oraz monumentalny budynek opery - Teatro Colon. Podobnie jak inne południowoamerykańskie metropolie, Buenos Aires jest miastem kontrastów. Zabytkowe centrum otaczają eleganckie, nowoczesne dzielnice i zadbane parki. Na obrzeżach miasta ciągną się slumsy, gdzie w prymitywnych warunkach mieszkają tysiące nędzarzy.
Ziemie dzisiejszej Argentyny było zajmowane przez Hiszpanów od lat 30. XVI wieku. W 1810 roku rada miejska Buenos Aires usunęła hiszpańskiego wicekróla. W 1816 r. ogłoszono deklarację niepodległości Zjednoczonych Prowincji La Platy, obejmujących formalnie także Boliwię, Paragwaj i Urugwaj.
Ponad 95% mieszkańców Argentyny to biali potomkowie europejskich imigrantów, głównie z Hiszpanii, Włoch, Polski i Niemiec. Prawie połowa Argentyńczyków mieszka w stolicy. Oficjalną religią kraju jest katolicyzm.
INFORMACJE GEOGRAFICZNE
Argentyna zajmuje południową część Ameryki Południowej. Leży nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Chile, Boliwią, Paragwajem, Brazylią i Urugwajem. Na zachodzie kraju, wzdłuż granicy z Chile aż po Ziemię Ognistą, ciągną się Andy. Tu wznosi się najwyższy szczyt Ameryki Południowej - Aconcagua (6960 m). Na południu Andy opadają ku Wyżynie Patagońskiej. Wschodnią część Argentyny zajmuje Nizina La Platy. Klimat kraju jest bardzo zróżnicowany: od zwrotnikowego na północy, przez podzwrotnikowy w centrum, umiarkowany na południu i subpolarny na Ziemi Ognistej. Około 20% powierzchni kraju pokrywają lasy. W północnej części Andów rozciąga się półpustynna formacja puna. W Gran Chaco występuje roślinność sawannowo-leśna, a w Pampie i Patagonii - stepowa. Przyroda chroniona jest w kilkunastu parkach narodowych (m.in. Lamin, Los Glaciares i Tierra del Fuego).
INFORMACJE POLITYCZNE
Argentyna jest republiką federacyjną. Głową państwa, szefem rządu i zwierzchnikiem sił zbrojnych jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych.
Po wyzwoleniu w 1816 roku spod panowania hiszpańskiego, w Argentynie przez wiele lat toczył się konflikt między konserwatystami a liberałami oraz między juntami wojskowymi a rządami cywilnymi. W drugiej połowie XIX wieku, dzięki masowej imigracji z Europy (głównie z Hiszpanii i Włoch) i zagospodarowaniu Pampy, kraj przeżywał rozkwit. Stał się światowym liderem w eksporcie wołowiny. W 1930 roku władzę w Argentynie przejęła armia. Po II wojnie światowej wśród wojskowych wyróżniał się pułkownik Juan Domingo Peron. Wspierany przez charyzmatyczną żonę Evę Marię (zwaną Evitą) w niedługim czasie zdobył popularność i zbudował silny ruch związkowy (peronizm). W 1946 wygrał wybory prezydenckie. Jego rządy z czasem stawały się coraz bardziej autorytarne i represyjne. W 1955 r. został obalony przez armię i zmuszony do opuszczenia kraju. W 1973 r. na krótko powrócił do władzy. Zmarł w 1974 roku. W 1976 rządy objęła junta wojskowa, która pod hasłem walki z terroryzmem brutalnie zwalczała opozycję (tzw. brudna wojna). Aresztowania, porwania, tortury i morderstwa były na porządku dziennym. Ich ofiarami padło co najmniej 10 tysięcy osób, zabitych lub ,,zaginionych" (tzw. desaparecidos). Do dziś argentyńskie kobiety z organizacji Matki z Plaza de Mayo szukają swoich dzieci i domagają się rozliczenia winnych. Junta upadła w 1983 roku, wkrótce po przegranej wojnie z Wielką Brytanią o wyspy Falklandy-Malwiny. W kraju przeprowadzono wybory i przywrócono demokrację. Do dziś sytuacja pozostaje jednak niestabilna, z powodu trudności gospodarczych i nierozwiązanych problemów społecznych.
INFORMACJE GOSPODARCZE
Argentyna należy do najbardziej rozwiniętych krajów Ameryki Południowej. Jednocześnie jest jednym z największych światowych dłużników. Posiada bogate złoża surowców, m.in. ropy naftowej i gazu ziemnego (w Patagonii i na Ziemi Ognistej). Podstawą gospodarki jest przemysł. W rolnictwie kluczowe znaczenie odgrywa hodowla bydła i uprawa zbóż.
SŁAWNI LUDZIE
JUAN DOMINGO PERON (1895-1974) wojskowy i polityk, prezydent Argentyny w latach 1946-1955 twórca peronizmu. Początkowo realizował program sprawiedliwości społecznej. Z czasem zaprowadził dyktatorską formę rządów. W 1955 r. obalony przez wojskowych, wyemigrował do Hiszpanii. W 1973 na krótko ponownie prezydent Argentyny. Po jego śmierci, do 1976 roku prezydentem była jego trzecia żona, Isabela Martinez de Peron.
MARIA EVA PERON (1919-1952) zwana Evitą, druga żona Juana Domingo Perona, działaczka społeczna i polityczna. Współtwórczyni peronizmu, aktywnie wspierała męża. Przeprowadzała wielkie akcje charytatywne i mediacje w konfliktach społecznych. Za życia była bardzo popularna, a po śmierci została otoczona swoistym kultem. Na kanwie jej biografii Andrew Lloyd Weber napisał musical pt.: ,,Evita", a Alan Parker nakręcił film, z Madonną w roli tytułowej.
JULIO CORTAZAR (1914-1984) wybitny pisarz argentyński, od 1951 roku mieszkał we Francji. Autor esejów, opowiadań i powieści (m.in. ,,Gra w klasy") obfitujących w ciekawe eksperymenty językowe i literackie.
ERNESTO GUEVARA (1928-1967) zwany Che, urodzony w Argentynie rewolucjonista latynoamerykański. Jeden z dowódców partyzanckich podczas rewolucji kubańskiej w latach 1956-59. Następnie członek najwyższych władz Kuby. Uczestnik lewicowej partyzantki w Kongu i Boliwii. Teoretyk ruchów rewolucyjnych. Został zamordowany w Boliwii.
